Diyabet, başta karbonhidratlar olmak üzere protein ve yağ metabolizmasını ilgilendiren bir metabolizma hastalığıdır ve kendisini kan şekerinin sürekli yüksek olması ile gösterir. Diyabet hastalarındaki temel metabolik bozukluk, kan yoluyla taşınan glükozun (şekerin) hücrelerin içine girememesidir. Diyabet hastalığında beslenme çok önemli bir yer tutmaktadır. Hastalıkta temel amaçlar, diyabetin ileri dönemde ortaya çıkabilecek kronik komplikasyonlarını önlemek ve tedavi etmek, yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığını kazandırmak, yaşam süresini ve kalitesini yükseltmektir. Diyabetli bireylerin beslenme tedavileri; yaşına, boyuna, vücut ağırlığına, fiziksel aktivite durumuna, sosyoekonomik durumuna ve beslenme alışkanlıklarına göre diyetisyen tarafından hazırlanır. Beslenme programı kişiye özeldir. Diyabetli bireylerin de yeterli ve dengeli beslenebilmeleri, tüm besin öğelerinden önerilen miktarlarda ve enerji gereksinimlerine göre alması gerekir.
Karbonhidratlar: En önemli enerji kaynağıdır. Günlük diyetle mutlaka alınmalıdır. Besinlerde bulunan karbonhidrat türleri şekerler, nişasta ve posa’dır. Diyabetli bireye karbonhidrat kaynağı olarak önerilen besinler; tam taneli tahıllar, ekmek, kuru baklagiller, sebzeler, meyveler, süttür.
Posa: Yiyeceklerin sindirilemeyen kısmıdır. Diyet posasının vücuttaki etkileri; Kan şekerini yavaş yükseltir, insülin ihtiyacını azaltır, tokluk hissinin oluşmasını sağlayarak ağırlık kontrolüne yardımcı olur. Bağırsak çalışmasını düzenler, kabızlığı, kanda yağların yükselmesini önler.
Proteinler: Vücudun büyümesi, gelişmesi ve yıpranan dokuların onarılmasında proteinlerin önemli görevleri vardır. Diyabet vücudun protein gereksinimini etkilemez. Önerilen miktarlarda alınması gerekir. Ancak diyabete bağlı böbrek problemleri gelişmiş ise diyetle protein alımının sınırlandırılması gerekir. Diyabetli kişilerin yedikleriyle alakalı dikkat etmesi gerekenler:
Beyaz ekmek yerine kepekli ekmek tercih edilmeli.
Pirinç yerine bulgur tercih edilmeli.
Meyve suyu yerine meyve yenilmeli, kabuklu yenen meyveler kabukları soyulmadan yenmeli.
Günde en az 5 porsiyon sebze-meyve yenmeli.
Öğünlerde salata yenmeli.
Kuru baklagiller sıklıkla tüketilmeli.
Öğün sayısı ve zamanı: Yemeklerin miktarı ve cinsi kadar, tüketim zamanları da büyük önem taşır. Önerilen besinlerin zamanında ve önerilen miktarlarda yenilmesi hipoglisemi ve hiperglisemiyi önler. Uzun aralıklarla düzensiz yemek yenmesi hipoglisemi ve hiperglisemiye yol açar. Bu nedenle oruç tutmak, bir veya birkaç öğün atlamak sakıncalıdır. Bireysel kan glukoz takibi ideal öğün aralığı ve miktarına yardımcı olur. Üç ana, 2 – 3 ara öğün tüketilmesi uygundur.
Anahtar Kelimeler:
posanın görevleri
diyebette
görevlerine göre besinler
kuru baklagiller ne sıklıkla yenmelı
rejim yaparken karin sisermi